ଗୀତା ଆଚରଣ

               ଗୀତାର ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ କର୍ମଯୋଗ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା , ଯାହାକି ଶ୍ଳୋକ 2.71ର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ , ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଥିଲେ ଯେ ନିର୍ମମ ଏବଂ ନିରହଙ୍କାର ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥିତି ହାସଲ କରିବାର ମାର୍ଗ ଅଟେ ।           ଅର୍ଜୁନ ମନର ଏକ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି , “ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମତରେ କର୍ମ ଅପେକ୍ଷା ଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ , ତେବେ ହେ କେଶବ! ମୋତେ କାହିଁକି ଭୟଙ୍କର କର୍ମରେ ଲଗାଉଛନ୍ତି ? ଆପଣ ଗୋଳିଆମିଶା ପରି ଲାଗୁଥିବା କଥାରେ ମୋର ବୁଦ୍ଧିକୁ ମୋହିତପ୍ରାୟ କରିଦେଉଛନ୍ତି ; ତେଣୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଗୋଟିଏ କଥା କୁହନ୍ତୁ , ଯାହା ଦ୍ୱାରା କି ମୁଁ କଲ୍ୟାଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି” (3.1 ଏବଂ 3.2) ।           ବିଭାଜନ ଦ୍ଵାରା ସର୍ବଦା ଅଯୌକ୍ତିକ ଏବଂ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୁଏ କାରଣ ଏହା ସତ୍ୟ-ଆଧାରିତ ନଥାଏ । ତେଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଛାଡିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ (2.50) । ଅର୍ଜୁନ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାରେ କୌଣସି ଭଲ ଦେଖିନଥିବା ଏକମାତ୍ର କାରଣ ଆଧାରରେ ଯୁଦ୍ଧ ନକରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ (1.31) । ତା’ପରେ , ସେ ତାଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରଦା...

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ , “ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀର ଜଳ ଯେପରି ସକଳ ଦିଗରୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଚଳ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୁକ୍ତ ସମୁଦ୍ରକୁ ବିଚଳିତ ନ କରି ତା’ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ , ସକଳ ଭୋଗ ସେହିପରି ଯେଉଁ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ପୁରୁଷଙ୍କ ଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ବିକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ନ କରି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି , ସେହି ପୁରୁଷ ପରମ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ    ହୁଅନ୍ତି । ଭୋଗ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ତାହା ପାଏ ନାହିଁ” (2.70) । ସେ ଆଗକୁ ଯାଇ କହୁଛନ୍ତି , “ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି ମମତ୍ୱରହିତ , ଅହଂକାର ରହିତ ଏବଂ ସ୍ପୃହାରହିତ ହୋଇ ବିଚରଣ କରନ୍ତି , ସେ ହିଁ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି , ଅର୍ଥାତ୍‌ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି (2.71) । ଏହା ବ୍ରହ୍ମପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କ ସ୍ଥିତି । ଏହି ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଯୋଗୀ କେବେହେଲେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଅନ୍ତକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମୀସ୍ଥିତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି” (2.72) ।           ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥିତିକୁ ତୁଳନା କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମୁଦ୍ରର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି (ମୋକ୍ଷ - ଚରମ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ଆନନ୍ଦ) ଏବଂ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଉତ୍ସାହ । ସମୁଦ୍ର ପରି , ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥିତି ପାଇବା ପରେ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ ,...

             ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ , “ ଯେଉଁ ପରମାନନ୍ଦପ୍ରାପ୍ତି ସକଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ରାତ୍ରି ସମାନ , ସେହି ନିତ୍ୟ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ପରମାନନ୍ଦ-ପ୍ରାପ୍ତିରେ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ଯୋଗୀ ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁ ନାଶବାନ ସାଂସାରିକ ସୁଖ ଲାଭରେ ସକଳ ପ୍ରାଣୀ ଜାଗ୍ରତ ରହନ୍ତି , ପରମାତ୍ମା ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ମୁନିଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ତାହା ରାତ୍ରି ସମାନ ଅଟେ” (2.69) । ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସାଙ୍କେତିକ ଭାବରେ ; ଶାରୀରିକ ଭାବରେ ଜାଗ୍ରତ କିନ୍ତୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବରେ ସୁପ୍ତ ଏବଂ ଏହାର ବିପରୀତ ବିଚାରକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏହା ଏକ ଆକ୍ଷରିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ।           ବଞ୍ଚିବାର ଦୁଇଟି ସମ୍ଭାବନା ଅଛି । ଗୋଟିଏ , ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଆମର ଭୋଗ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ସେମାନେ ଆମର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ , ଦ୍ୱିତୀୟ ଜୀବନଶୈଳୀ ଏକ ଅଜ୍ଞାତ ଦୁନିଆ ହେବ ଏବଂ ରାତି ଏହି ଅଜ୍ଞତା ପାଇଁ ଏକ ରୂପାୟନ ।           ଦ୍ୱିତୀୟତଃ , ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଗୋଟିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବ୍ୟବହାର କରୁ , ଆମର ଧ୍ୟାନ ଅନ୍ୟତ୍ର ଥାଏ ଯାହାର ଅର୍ଥ ଏହା ଯାନ୍ତ...

                ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ , “ ବାୟୁ ଯେପରି ଜଳରେ ଚାଲୁଥିବା ନୌକାକୁ ହରଣ କରିନିଏ , ବିଷୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଟି ସହିତ ମନ ରହିଥାଏ , ସେହି ଗୋଟିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବି ସେହିପରି ଉକ୍ତ ଅଯୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟର ବୁଦ୍ଧି ହରଣ କରିନିଏ” (2.67) । ବାୟୁ ଆମର ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ ଏକ ରୂପାୟନ ଯାହା ଆମର ମନ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରେ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି (ନୌକା)କୁ ଅସ୍ଥିର କରିଥାଏ ।           ଇଚ୍ଛା ଦୃଷ୍ଟିରୁ , ଜୀବନକୁ ଚାରୋଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି , ଯଥା ବ୍ରହ୍ମାଚାର୍ଯ୍ୟ , ଗୃହସ୍ଥ , ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ସନ୍ନ୍ୟାସ , ଯେଉଁଠାରେ ବିଭାଜନ କେବଳ ବୟସ ଉପରେ ନୁହେଁ ବରଂ ଜୀବନର ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଧାରିତ ।           ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କିଛି ମୌଳିକ କୌଶଳ ସହିତ ବଢ଼ିବା , ତତ୍ତ୍ୱଗତ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ଏବଂ ଶାରୀରିକ ଶକ୍ତି ସଂଗ୍ରହ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ , ଏହା ହେଉଛି ପରିବାର , କର୍ମ , କୌଶଳର ବୃଦ୍ଧି , ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସ୍ମୃତି ସଂଗ୍ରହ , ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗର ସମ୍ପର୍କରେ ଆସିବା ଏବଂ ସଫଳତା କିମ୍ବା ବିଫଳତା ସହିତ ଆବେଗ ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସରଣ କରି ଜୀବନର ଅନୁଭବ ହାସଲ ...

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ ଜଣେ ଅଯୁକ୍ତ (ଅସ୍ଥିର) ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଉଭୟ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଭାବନା ନାହିଁ ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ , ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ ଏବଂ ବିବ୍ରତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସୁଖ ନାହିଁ (2.66) । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି (2.38 ଏବଂ 2.48) ଏବଂ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଏକ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହା ଉପରେ ପ୍ରକାଶ ପକାଇଥାଏ ।           ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ନହୁଏ , ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବନ୍ଧୁ , ଶତ୍ରୁ , କାର୍ଯ୍ୟ , ଜୀବନସାଥୀ , ପିଲାମାନେ , ଧନ , ସୁଖ , ଶକ୍ତି , ସମ୍ପତ୍ତି ପରି କିଛି କେନ୍ଦ୍ରରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ଏହା ହେଉଛି ଅଯୁକ୍ତଙ୍କ ପରିଚୟ ।           ଯଦି ଜଣେ ଧନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ , ତା’ହେଲେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କ , ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ମୂଲ୍ୟରେ ଧନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଘେରିଥାଏ । ଯାହାର ସୁଖର କେନ୍ଦ୍ର ଅଛି , ସେ ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ ଠକିବା କିମ୍ବା କିଛି କରିବାକୁ କୁଣ୍ଠାବୋଧ କରେ ନାହିଁ । ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀ ଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଜୀବନସାଥୀଙ୍କ ପ୍ରତି କିପରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାହା ଉପରେ ଆଧାର କରି ସମ୍ପର୍କର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରେ । ଯିଏ ଶତ୍ରୁ କେନ୍ଦ୍ରିତ , ନିଜ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା...