ଗୀତା ଆଚରଣ

  ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ (3.9ରୁ 3.15 ଏବଂ 4.23ରୁ 4.32) ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ରୂପକ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କର୍ମ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ । ସେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରେରିତ କର୍ମ ଆମକୁ କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ଅନାସକ୍ତି ସହିତ , ଯାହା ଆସକ୍ତି ଏବଂ ବିରକ୍ତି ବାହାରେ , କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାନ୍ତି । ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଅଛି (3.15) ଏବଂ ଆରମ୍ଭରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏହି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ (3.10) । ସେ ଯଜ୍ଞର ଅନେକ ଉଦାହରଣ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କଲେ ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଅଟନ୍ତି (4.23ରୁ 4.32) ଏବଂ ଏହି ହୃଦୟଙ୍ଗମ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବ (4.32) । ଏହାକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିଶ୍ଚିତତା ବୋଲି ବିଚାର କରି ମାନି ନେବା ଉଚିତ୍‌ ।           ଆହୁରି ମଧ୍ୟ , ପାପ ସମ୍ବନ୍ଧରେ , ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୂଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସୁଖ-ଦୁଃଖ , ଲାଭ-କ୍ଷତି , ବିଜୟ-ପରାଜୟର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅସନ୍ତୁଳନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ପାପ ଯାହା ସର୍ବଦା ଦୋଷ , ଦୁଃଖ , ଦ୍ୱେଷ ଏବଂ ଘୃଣାର କର୍ମବନ୍ଧନ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି , “ ଯେ ଆଶାରହିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି , ଯେ ଅନ୍ତଃକରଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଶରୀରକୁ ଜୟ କରିନେ...

  ମାନବ ଶରୀରରେ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ , ଯେପରିକି ହୃଦୟସ୍ପନ୍ଦନ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଯଦିଓ ସେମାନେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଲୟ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି , ଯେତେବେଳେ କି ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ପ୍ରଣାଳୀ ଭଳି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ । କିନ୍ତୁ ନିଶ୍ୱାସ ଅତୁଳନୀୟ କାରଣ ଏହା ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଏବଂ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ ।           ଯଜ୍ଞ ରୂପି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , କେତେକ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ମାନେ ଆସୁଥିବା ନିଃଶ୍ୱାସକୁ ଅପାନ ଅର୍ଥାତ୍‌ ନିର୍ଗତ ନିଶ୍ୱାସରେ ଏବଂ ଅପାନକୁ ପ୍ରାଣରେ ବଳିଦାନ ରୂପେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରନ୍ତି ; କେତେକ ପ୍ରାଣ ଏବଂ ଅପାନକୁ ବନ୍ଦ କରି ପ୍ରାଣାୟାମରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି (4.29) ।           ନିଶ୍ୱାସର ଅବଧି ଏବଂ ଗଭୀରତା ମନର ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ , ଯେତେବେଳେ ଆମେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଥାଉ ଆମର ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ମୃଦୁ ହୋଇଯାଏ । ଅପରପକ୍ଷେ , ଆମେ ଆମର ଶ୍ୱାସକୁ ଧୀର ଏବଂ ଗଭୀର କରି ଆମର କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବା । ଏହା ସୂଚିତ କରେ ଯେ ନିଶ୍ୱାସକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇପାରିବ ଯାହା ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ପ୍ରାଣାୟାମର ଅନେକ କୌଶଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ...

  ‘ମନରେ ଅଗ୍ନି ରହିବା’ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭୌତିକ ଜଗତରେ ନିଜର ଇଚ୍ଛା , ଆଗ୍ରହ ଏବଂ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବା । ଯେତେବେଳେ ଏହିପରି ଶକ୍ତି ଆତ୍ମ-ହୃଦୟଙ୍ଗମ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଏହାକୁ ଯୋଗ-ଅଗ୍ନି କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ , ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ; “ ଅନ୍ୟ ଯୋଗୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଓ ପ୍ରାଣମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ଆତ୍ମ-ସଂଯମ ଯୋଗ ରୂପକ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇଦିଅନ୍ତି” (4.27) ।           ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଆମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଏବଂ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି । ଏହି ଶ୍ଳୋକଟି ଆମକୁ ଏହା ବାହାରେ ନେଇଥାଏ ଏବଂ କହିଥାଏ ଯେ ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି ସ୍ୱାଦ , ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଗନ୍ଧ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପ୍ରଦାନ କରିବା , ଏବଂ ନା କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବସ୍ତୁକୁ । ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ବିଷୟ ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ବାହ୍ୟ ଜଗତ ସହିତ ଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକର ବଳି ଦିଆଯାଏ , ତେବେ ବିଭାଜନ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଏକତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ; “ କେତେକ ପୁରୁଷ ଦ୍ରବ୍ୟସମ୍ବନ୍ଧୀ ଯଜ...