ଗୀତା ଆଚରଣ

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଯୋଗୀ , ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ , ଶରୀର , ମନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣ ସୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କର୍ମ କରନ୍ତି (5.11) । ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ଯେ ଯଦିଓ ଜଣେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରେ , ତାଙ୍କର ଅତୀତର କର୍ମବନ୍ଧନ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ   ପଡେ । ତେଣୁ ସେ କର୍ମ ଜାରି ରଖନ୍ତି । ଏହାକୁ ଦେଖିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପାୟ ହେଉଛି ଯେ ଥରେ ଅନାସକ୍ତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କର ଭୌତିକ କିମ୍ବା ପ୍ରକଟ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ କିଛି ବାକି ନଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣର ସୁଦ୍ଧି ହୁଏ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯୁକ୍ତ କର୍ମର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ , ଯେଉଁଠାରେ ଅୟୁକ୍ତ କାମନାର ପ୍ରେରଣାରେ ଫଳାସକ୍ତ ହୋଇ ବନ୍ଧନରେ ପଡେ (5.12) । ଗୀତାର ମୌଳିକ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଆମର କର୍ମ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି , କିନ୍ତୁ କର୍ମର ଫଳ ଉପରେ ନୁହେଁ (2.47) । କର୍ମର ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଫଳାଫଳ ପାଇଁ କୌଣସି ପସନ୍ଦ ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ଯେତେ ବି ଅଦ୍ଭୁତ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ହେଉନା କାହିଁକି ସମାନତା ସହିତ ଯେକୌଣସି ଫଳାଫଳ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଅୟୁକ୍ତରେ ଉଭୟ ...

  ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୌତିକ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ ନେଇଥାଏ ଏବଂ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଫଳାଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ । ଆମେ ନିରନ୍ତର ଆମର ଫଳାଫଳକୁ ମାପୁ କିମ୍ବା ବିଚାର କରୁ ଯେପରିକି ଶବ୍ଦ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ । ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରୁ । ବାସ୍ତବରେ , ବିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ , ବିପଦକୁ ଚିହ୍ନିବା ଆମ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା । ତଥାପି , କାର୍ଯ୍ୟ ଠିକ୍‌ କି ଭୁଲ୍‌ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ମାନକର ଅଭାବରେ ସମସ୍ୟା ରହିଥାଏ , ଯେଉଁ କାରଣରୁ ଆମେ ସର୍ବଦା ଅଜ୍ଞତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଧାରଣା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁ । ଯେତେବେଳେ ବି ଆମେ ଏପରି ସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥାଉ ଯାହା ଆମର ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ , ଆମେ ଖୁସି ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁ ।           ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , “ ଯାହାଙ୍କ ମନ ନିଜ ବଶରେ ଥାଏ , ଯେ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତଃକରଣ ବିଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ସକଳ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମରୂପ ପରମାତ୍ମା ହିଁ ଯାହାଙ୍କର ଆତ୍ମା , ସେହି କର୍ମଯୋଗୀ କର୍ମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ” (5.7) । ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କଠାରୁ ଏକ ନିଶ୍ଚିତତା ଯେ , କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମର କର୍ମ କଳଙ୍କିତ ହେବ ନାହିଁ ।  ...

  ଜୀବନ ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ଆମକୁ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ତେଜନା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଆମେ ସେଗୁଡିକର ଉତ୍ତର ଦେଇଥାଉ । ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ; “ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ସାଙ୍ଖ୍ୟଯୋଗୀ ଦେଖୁଥାଇ , ଶୁଣୁଥାଇ , ଛୁଉଁଥାଇ , ଶୁଂଘୁଥାଇ , ଖାଉଥାଇ , ଚାଲବୁଲ କରୁଥାଇ , ଶୋଉଥାଇ , ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା କରୁଥାଇ , କଥା କହୁଥାଇ , ତ୍ୟାଗ କରୁଥାଇ , ଗ୍ରହଣ କରୁଥାଇ ତଥା ଆଖି ଖୋଲୁଥାଇ , ବୁଝୁଥାଇ ଇତ୍ୟାଦି ସବୁ କରୁଥାଇ ବି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ହିଁ ନିଜ ନିଜ ଅର୍ଥରେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛନ୍ତି ଜାଣି ‘ମୁଁ କିଛି ବି କରୁ ନାହିଁ’ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ୍‌” (5.8 ଏବଂ 5.9) । ଏହି ଅସ୍ତିତ୍ୱଗତ ଶ୍ଳୋକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଚରମ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି ।           ଯେହେତୁ ଆମେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ସମାଲୋଚନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭାବନାକୁ ଅନୁଭବ କରୁ, ଆମେ ଦେଖୁ ଯେ ପ୍ରଶଂସା ଆମକୁ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ ଯେପରି ପ୍ରବାଦରେ ବିଲୁଆରୁ   ତା’ର ଗାୟନ ଦକ୍ଷତାର ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିବା ପରେ କାଉ ନିଜକୁ ଭୁଲିଯାଏ ଏବଂ ତା ମୁହଁ ଭିତରେ ଥିବା ମାଂସ   ପକାଇଦିଏ । ସେହିଭଳି , ଯେତେବେଳେ ସମାଲୋଚନା ହୁଏ , ସମାଲୋଚନାର ତୀବ୍ରତା ଏବଂ ସମାଲୋଚକଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଆମର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନୀରବରୁ ମୁଖଗତ କିମ୍ବା ଶାରୀରିକ ପ...

  ଅଜ୍ଞତା ହେତୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭୌତିକ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଧରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ , ଯାହା କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧେ । ଯେତେବେଳେ ସଚେତନତାର ପ୍ରଥମ କିରଣ ଅବତରଣ କରେ , ଯେମିତି କି ଅର୍ଜୁନ ଏଠାରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି ସେ ତ୍ୟାଗ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । କ’ଣ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବେ ସେଥିରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିଛି । ସାଧାରଣ ପ୍ରବୃତ୍ତି ହେଉଛି ସମସ୍ତ କର୍ମ ବା କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା , ଯେହେତୁ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ବିଭାଜନକାରୀ ମନରୁ ଭଲ ବା ଖରାପ ଭାବରେ ବିଭକ୍ତ କରୁ ଏବଂ ଅବାଞ୍ଛିତ କର୍ମ ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଁ ।           ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ , ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତ୍ୟାଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ଅଲଗା ଧାରଣା ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ କୁହନ୍ତି , “ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ କାହାଠାରେ ଦ୍ୱେଷ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ , କି କିଛି ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ , ସେହି କର୍ମଯୋଗୀ , ନିତ୍ୟସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବୋଲାଯିବାର ଯୋଗ୍ୟ , କାରଣ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷାଦି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ରହିତ ପୁରୁଷ ସୁଖପୂର୍ବକ ସଂସ୍କାରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି” (5.3) । ପ୍ରଥମ ଜିନିଷ ଯାହାକୁ ଆମେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ହେଉଛି ଘୃଣା । ଧର୍ମ , ଜାତି କିମ୍ବା ଜାତୀୟତା ଭଳି ଆମର ବିଶ୍ୱାସ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯାଉଥିବା ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ ପ୍ରତି ଏହା ହୋଇପାରେ । ଘୃଣା ଆମର ବୃତ୍ତି , ଲୋକ କିମ୍ବା ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଜିନିଷ ପ୍ରତି ହୋଇପାରେ...