ଗୀତା ଆଚରଣ

  ଅର୍ଜୁନ ପଚାରନ୍ତି , ହେ କୃଷ୍ଣ , ଆପଣ କର୍ମସନ୍ନ୍ୟାସର ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତଥାପି ଆପଣ ସେମାନଙ୍କ (କର୍ମର) ନିସ୍ପାଦନକୁ ମଧ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି । ମୋତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କୁହନ୍ତୁ , ଯେ କେଉଁଟା ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଥ (5.1) । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ସାଂଖ୍ୟଯୋଗ ଏବଂ କର୍ମଯୋଗ (3.1) ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତତା (3.2) ଖୋଜୁଥିଲେ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ , ତଥାପି କର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଉ ନାହାଁନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତେ କୁହନ୍ତି ଯେ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ (3.4) । ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ନିଜ ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ କର୍ମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଏ (3.5) । ବାସ୍ତବରେ , କର୍ମ ବିନା ମାନବ ଶରୀରର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ (3.8) । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତରରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ କର୍ମସନ୍ନ୍ୟାସ ଯୋଗ ସାଂଖ୍ୟ ଯୋଗର ଏକ ଅଂଶ ।           ମୂଳରୂପରେ କର୍ମର ଦୁଇଟି ଦିଗ ଅଛି । ଗୋଟିଏ ହେଉଛି କର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି କର୍ମଫଳ । କର୍ତ୍ତାପଣର ଭାବନା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଏହା ଜାଣି କରି ଯେ ଗୁଣ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତା ; ଏବଂ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ଅର୍ଜୁନ ଏହାକୁ କର୍ମ-ସନ୍ନ୍ୟାସ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି । ବାସ୍ତବରେ କର୍ମର ଫଳାଫଳକୁ ଅପେକ୍ଷା ନକରି କର୍ମ...

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , “ ଯେ କର୍ମଯୋଗ ବିଧିରେ ସମସ୍ତ କର୍ମ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଠାରେ ଅର୍ପଣ କରିଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସଂଶୟ ନାଶ କରିଦେଇଛନ୍ତି , ସେପରି ବଶୀକୃତ-ଅନ୍ତଃକରଣଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ କର୍ମମାନେ ବାନ୍ଧି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ (4.41) । ଅତଏବ , ହୃଦୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅଜ୍ଞାନଜନିତ ସଂଶୟକୁ ଦୂର କରି , ଜ୍ଞାନର ଖଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା କର୍ମଯୋଗରେ ସ୍ଥିର ହେବା ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି” (4.42) । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆମକୁ କର୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନର ଖଣ୍ଡା ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ କହୁଛନ୍ତି ।           ଯେତେବେଳେ ଆମ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପର୍କ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ଯାହା ଆମକୁ ଅନୁତାପ କରାଇଥାଏ , ସେହି ଅନୁତାପ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାରର କର୍ମବନ୍ଧନ । ସେହିଭଳି , ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଯାହା ଆମ ଜୀବନ ଉପରେ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ , ତାହା ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରକାର କର୍ମବନ୍ଧନ ଅଟେ । ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଖଣ୍ଡା ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ସାଧନ ଯାହା ଆମକୁ ଅନୁତାପ ଏବଂ ନିନ୍ଦାର ଜଟିଳ ଜାଲରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।           ଗୀତାର ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ‘ଜ୍ଞାନ କର୍ମ ସନ୍ନ୍ୟାସ’ ଯୋଗ କୁହାଯାଏ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରମାତ...

  ଥରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ଯେ ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ କେଉଁଠାରେ ଲୁଚାଇବେ , ଯାହାକୁ ପାଇଲା ପରେ କିଛି ପାଇବାକୁ ବାକି ରହେ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏହାକୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ କିମ୍ବା ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପୁରୁଷ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଢି ପାରିବ ଏବଂ ପାଣିରେ ପହଁରି ପାରିବ ଯେହେତୁ ଉଭୟ ବିକଳ୍ପକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା । ତା’ପରେ ଏହି ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭିତରେ ରଖିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଗଲା , ଯେତେବେଳେ କି ମଣିଷ ଏହାକୁ ସାରା ଜୀବନ ବାହାରେ ଖୋଜୁ ଥାଏ । ଏହି ରୂପକ ଆମ ପାଇଁ ବୁଝିବା ସହଜ କରିଥାଏ ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହନ୍ତି , ଅବଶ୍ୟ , ଏହି ଦୁନିଆରେ କୌଣସି ଜିନିଷ ଜ୍ଞାନ ପରି ଶୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ । ଠିକ୍‌ ସମୟରେ , ଯିଏ ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ , ସେ ଏହାକୁ ନିଜ ଭିତରେ ପାଇଥାଏ (4.38) । ସାର କଥା ହେଉଛି ଯେ ବୁଦ୍ଧି ନିଜ ଭିତରେ ହିଁ ଅଛି ଏବଂ ସମାନ ପରିମାଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି । ଏହା କେବଳ ନିଜ ଭିତରେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିବାର ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି , ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍‌ ଏବଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ପୁରୁଷ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ପରମ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି (4.39) । ଅପରପକ୍ଷେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , ବିବେକହୀନ , ଶ୍ରଦ୍ଧାବିହୀନ ଏବଂ ସଂଶୟଯୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ପରମାର୍ଥରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଭ୍...

  କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୁଃଖ , ତାଙ୍କ ଅନୁଭବ ହେତୁ ହୋଇଛି ଯେ ସେ ପାପ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ , ସମ୍ପର୍କୀୟ ଏବଂ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପାପ ଛଡା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ (1.36) ଏବଂ ଆମେ ଏହିପରି ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ୍‌ (1.38) । ସେ ଆହୁରି ବିଚଳିତ ହୋଇପଡିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ରାଜ୍ୟର ଲୋଭରେ ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି (1.45) । ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏହି ଭୁଲ ଧାରଣାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବାରମ୍ବାର ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ପାପ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛନ୍ତି ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , ଯଦି ତୁମେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାପ କରିଥାଅ , ତେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜ୍ଞାନରୂପକ ନୌକା ଦ୍ୱାରା ନିଃସନ୍ଦେହ ଭଲ ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାପସମୁଦ୍ର ପାର ହୋଇଯିବ” (4.36) । ଯେପରି ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି କାଠକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ , ସେହିପରି ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ଭସ୍ମୀଭୂତ କରିଦିଏ (4.37) ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ପାପ ଅନ୍ଧକାର ପରି , ଯାହା ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସଚେତନତାର ଆଲୋକ ଦ୍ଵାରା ଦୂରେଇ ଯାଏ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅନ୍ଧାର ଥାଇପାରେ , କିମ୍ବା ଘନ ଅନ୍ଧାର ହୋଇପାର...

  ଆଜୀବନ ଶିକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ହେଉଛି ଏକ ମନୁଷ୍ୟର ଅକ୍ଷୟ ନିଧି । ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି କିପରି ଶିଖିବା ଏବଂ କ’ଣ ଶିଖିବା । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , “ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ ପ୍ରଣାମ କରି , ସେବା କରି ଏବଂ ସରଳତା ପୂର୍ବକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ” (4.34) । ଦଣ୍ଡବତ ପ୍ରଣାମ , ବିନମ୍ରତା , ବିନୟଶୀଳତା , ଅନ୍ୟର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ବୁଝିବାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ମୁଳତଃ ଖୋଲା ମନୋଭାବ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅହଂକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା । ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ହେଉଛି ଏକ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍‌ ସର୍କିଟ୍‌ର ଏକ ପ୍ରକାର ଫିଡ଼ବ୍ୟାକ୍‌ ଲୁପ୍‌ ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଯାହା କହିଥାଉ ବା କରିଥାଉ ଏବଂ ଆମେ କାହିଁକି ଏହା କହିଥିଲୁ ବା କରିଥିଲୁ ତାହା ଉପରେ ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ଶେଷ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରଖିବା । ସେବା ହେଉଛି କରୁଣା ।           ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ଯେ କିଏ ଜ୍ଞାନୀ ବା ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କିପରି ପାଇବା । ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗବତମ୍‌ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କୁହନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର 24 ଗୁରୁ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ସେ ପୃଥିବୀଠାରୁ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଶିଖିଛନ୍ତି ; ପିଲାଠାରୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା ; ପବନରୁ ଅନାସକ୍ତି ; ମହୁମାଛିରୁ ଜମାଖୋରିରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ; ...