ଗୀତା ଆଚରଣ

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆମକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଅନାସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟର ଚରମ ସ୍ଥିତି ହାସଲ ହୁଏ , ଯାହା ଆସକ୍ତି ଏବଂ ବିରକ୍ତିର ଅତିକ୍ରମ ଅଟେ (3.19) , ଏବଂ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି , ଯିଏ କେବଳ କର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ସିଦ୍ଧତା ହାସଲ କରିଥିଲେ (3.20) ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜୋର ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଜଣେ ରାଜା ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନଯାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଦାୟିତ୍ୱ ଥାଏ , ସେ ମଧ୍ୟ ଅନାସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହାସଲ କରିପାରନ୍ତି , ଅର୍ଥାତ୍‌ ଆମର ପରିସ୍ଥିତି ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରିବା ।           ଇତିହାସରେ ବହୁତ କମ୍‌ ଉଦାହରଣ ମିଳିବ ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ଜ୍ଞାନୀଲୋକ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରିଛନ୍ତି । ଏହିପରି ଏକ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ ହେଉଛି ରାଜା ଜନକ ଏବଂ ଋଷି ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ , ଯାହା ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଗୀତା ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା , ଯାହା ଅନ୍ୱେଷଣକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।           କୁହାଯାଏ ଯେ ଥରେ ଜଣେ ଗୁରୁ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟକୁ , ଯିଏ କି ଲୁଗାପଟା ଏବଂ ଭିକ ମାଗିବାର ପାତ୍ର ସହିତ ରହୁଥାଏ , ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପାଖକୁ ଅନ୍ତିମ ଶିକ୍ଷା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ । ...

  ବଞ୍ଚିବାର ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଅଛି । ଗୋଟିଏ ସମର୍ପଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ହେଉଛି ସଂଘର୍ଷ । ସମର୍ପଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିବା ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ପରି ଏକ ଅସହାୟ ସମର୍ପଣ ନୁହେଁ । ଏହା ସଚେତନତା ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ଗ୍ରହଣ ସହିତ ସମର୍ପଣ । ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଆଗରେ ରହିବାର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ସଂଗ୍ରାମ । ଆମକୁ ଯାହା ଦିଆଯାଇଛି ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପାଇବାକୁ ; ଏବଂ ଆମ ପାଖରେ ଯାହା ଅଛି ତାହାଠାରୁ ଅଲଗା ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା ହିଁ ସଂଘର୍ଷ । ଅନ୍ୟ ପଟେ , ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବନ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ କୃତଜ୍ଞତା ହେଉଛି ସମର୍ପଣ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ , “ ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଇହଲୋକରେ ଏହି ପ୍ରକାରେ ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇ ଆସିଥିବା ସୃଷ୍ଟିଚକ୍ରର ଅନୁକୂଳ ହୋଇ ଚଳେ ନାହିଁ ଅର୍ଥାତ୍‌ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରେ ନାହିଁ , ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗରେ ରମଣ କରୁଥିବା ସେହି ପାପାୟୁ (ପାପୀ) ମନୁଷ୍ୟ ବୃଥାରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ” (3.16) । ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ପଥରେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସଂଘର୍ଷର ଜୀବନ , କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ କଦାପି ତୃପ୍ତ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହା ସଂଘର୍ଷ , ବ୍ୟଥା , ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଦୁଃଖ ଆଣିଥାଏ ଯାହା ଏକ ଅର୍ଥହୀନ   ଜୀବନ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରକୁ ...

  ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନ ପାଇଁ ଜଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଏବଂ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବର୍ଷାର ଉଦାହରଣ ଦିଅନ୍ତି (3.14) । ମୂଳତଃ , ବର୍ଷା ହେଉଛି ଏକ ଚକ୍ରର ଅଂଶ ଯେଉଁଠାରେ ଉତ୍ତାପ ହେତୁ ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୁଏ , ଏବଂ ପରେ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ସଠିକ୍‌ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ବର୍ଷା ପରି ଫେରି ଆସେ ।           ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ବୋଲି କହନ୍ତି । ଜଳକୁ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ କରି ସମୁଦ୍ର ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ମେଘ ବର୍ଷାରେ ପରିଣତ ହେବା ପାଇଁ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ। ଏହି ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ ବଳିଦାନ ଆକାରରେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୂଚାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯଜ୍ଞ ପରି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବାସ୍ତବତା ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଥାଏ (3.15) । ଆରମ୍ଭରେ , ଏହି ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ (3.10) ଏବଂ ନିଜକୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ (3.11) । ଏହା ଯଜ୍ଞର ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବାସ୍ତବତା ସହିତ ନିଜକୁ ସମତୁଲ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହା...

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି , “ ତୁମେ ଶାସ୍ତ୍ର ବିହିତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକର୍ମ କର ; କାରଣ କର୍ମ ନ କରିବା ଠାରୁ କର୍ମ କରିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ କର୍ମ ନ କଲେ ତୁମର ଶରୀରନିର୍ବାହ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ” (3.8) ।           ମାନବ ଶରୀରର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଉପଭୋଗ ପରି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ , ମାନବ ଶରୀରରେ ଅନେକ ଅଙ୍ଗ , ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ରହିଥାଏ ଯାହା ନିୟମିତ ଭାବରେ ହଜାର ହଜାର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏପରିକି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କେହି ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି , ତେବେ ସମ୍ପର୍କ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ଶରୀର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବ କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ । ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ , ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକର୍ମ କରିବା ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି , ଯାହା ଏକ ଜଟିଳ ଧାରଣା । ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ରୀତିନୀତି ଏବଂ ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ଆମ ଉପରେ ଲଗାଯାଇଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକର୍ମ ଭାବରେ ନିଆଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଦୁହେଁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ଦେଶକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି ।       ...

  ଯଦି ଆମେ କର୍ମର କର୍ତ୍ତା ନୁହଁ , ତେବେ କର୍ତ୍ତା କିଏ ? ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଇଛନ୍ତି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନକରି ଜଣେ କିଛିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ କାରଣ ସମସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଜନ୍ମିତ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି (3.5) ।           ତିନୋଟି ପରମାଣୁ କଣିକା ଯଥା “ଇଲେକ୍ଟ୍ରନ୍‌’ , “ ପ୍ରୋଟନ୍‌’ ଏବଂ “ନିଉଟ୍ରନ୍‌’ ସମଗ୍ର ଭୌତିକ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସେହିଭଳି , ମଣିଷମାନଙ୍କ ତିନୋଟି ଗୁଣ ଯଥା ସତ୍ୱଗୁଣ , ତମୋଗୁଣ ଏବଂ ରଜୋଗୁଣ ଆମକୁ କର୍ମ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି । ଏହି ଅର୍ଥରେ ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତା ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି , “ ଯେଉଁ ମୁଢ଼ବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଉପରୁ ଉପରୁ ରୁଦ୍ଧ କରିଦେଇ ମନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବିଷୟ ଚିନ୍ତନ କରୁଥାଏ , ତାହାକୁ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ଅର୍ଥାତ୍‌ ଦମ୍ଭୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ” (3.6) ।           ଉଭୟ ପରିବାର ଏବଂ ସାମାଜିକ ସ୍ତରରେ ଭଲ ଆଚରଣ ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଖରାପ ଆଚରଣ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡର ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଲାଳନପାଳନ ଏବଂ ଶାସିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହାର ପରିଣାମ ଏକ ବିଭାଜି...

              ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି , ଯେପରି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି , ଏହି ଦୁନିଆରେ ପରିତ୍ରାଣର ଦୁଇଟି ପଥ ଅଛି - ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମ ପଥ ମାଧ୍ୟମରେ (3.3) । ଏହି ଶ୍ଳୋକଟି ସୂଚାଇଥାଏ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଚେତନତାର ମାର୍ଗ ଏବଂ ମନର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମର ମାର୍ଗ ଅଟେ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି , କେବଳ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ନକରି କେହି ନିଷ୍କର୍ମତା ପାଇପାରେ ନାହିଁ ଏବଂ କେବଳ ତ୍ୟାଗ କରି କେହି ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରେ ନାହିଁ (3.4) ।           ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସଂସ୍କୃତିରେ , ତ୍ୟାଗ ଗୌରବାନ୍ୱିତ ହୁଏ କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଏପରି କିଛି କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି ଯାହା ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଏହି କାରଣରୁ ରାଜ୍ୟର ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣତା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଆମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ ସପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି କି...