57. ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ

 ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ ଜଣେ ଅଯୁକ୍ତ (ଅସ୍ଥିର) ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଉଭୟ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଭାବନା ନାହିଁ ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେ ଶାନ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ ଏବଂ ବିବ୍ରତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ସୁଖ ନାହିଁ (2.66) । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି (2.38 ଏବଂ 2.48) ଏବଂ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଏକ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହା ଉପରେ ପ୍ରକାଶ ପକାଇଥାଏ ।

          ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ନହୁଏ, ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ବନ୍ଧୁ, ଶତ୍ରୁ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଜୀବନସାଥୀ, ପିଲାମାନେ, ଧନ, ସୁଖ, ଶକ୍ତି, ସମ୍ପତ୍ତି ପରି କିଛି କେନ୍ଦ୍ରରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ଏହା ହେଉଛି ଅଯୁକ୍ତଙ୍କ ପରିଚୟ ।

          ଯଦି ଜଣେ ଧନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ, ତା’ହେଲେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ମୂଲ୍ୟରେ ଧନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଘେରିଥାଏ । ଯାହାର ସୁଖର କେନ୍ଦ୍ର ଅଛି, ସେ ଖୁସି ପାଇବା ପାଇଁ ଠକିବା କିମ୍ବା କିଛି କରିବାକୁ କୁଣ୍ଠାବୋଧ କରେ ନାହିଁ । ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀ ଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଜୀବନସାଥୀଙ୍କ ପ୍ରତି କିପରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାହା ଉପରେ ଆଧାର କରି ସମ୍ପର୍କର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରେ । ଯିଏ ଶତ୍ରୁ କେନ୍ଦ୍ରିତ, ନିଜ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ ଯଦିଓ ଏହା ନିଜକୁ ହିଁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ ।

          ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବନ୍ଧା (ସଂଯୁକ୍ତ), ଆମର ଶାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଥାଏ, ଯାହା ଆମକୁ ନିର୍ଭରଶୀଳ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମତ୍ୱ ଉପରେ ଜୋର ଦିଅନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥାଉ ଯାହା ହେଉଛି ଚରମ ସ୍ୱାଧୀନତା (ମୋକ୍ଷ) ।

          ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ‘ଭାବ’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଆମର ଭାବନା ସହିତ ତୁଳନା କରୁ । ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଜିନିଷ, ଯେତେବେଳେ ‘ମୁଁ’ ସହିତ ବନ୍ଧା ହୁଏ, ଗଭୀର ଭାବନାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଅନ୍ୟଥା, ସେମାନେ ଆମ ହୃଦୟକୁ ମଧ୍ୟ ଛୁଇଁ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏହା ସୂଚିତ କରେ ଯେ ଆମର ସମସ୍ତ ଭାବନା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଭାବକୁ ସୂଚାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ, ଏଥିରେ ‘ମୁଁ’ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୁଏ କି ନାହିଁ ।

          ଆମର ପରିବେଶ ଅପ୍ରୀତିକର, ବିଶୃଙ୍ଖଳିତ ଏବଂ ବିବ୍ରତ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଥିବା ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହାକୁ ଶାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା କୁହନ୍ତି, ଯାହା ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ ।