ଗୀତା ଆଚରଣ

              ଏକ ଦୁଇ ଆୟାମୀ ମାନଚିତ୍ର (ନକ୍ସା) ଏକ ତିନି ଆୟାମୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହା ଏକ ସହଜ , ଉପଯୋଗୀ ଏବଂ ସୁବିଧାଜନକ ପଦ୍ଧତି , କିନ୍ତୁ ଏହାର ସୀମା ଅଛି । ଏହାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆମକୁ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅନୁଭବ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି କଥା ‘ଶବ୍ଦ’ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଯାହା ଲୋକ , ସ୍ଥିତି ଗୁଡ଼ିକରେ , ବିଚାରରେ ଭାବନାରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଏକ ବହୁ-ଆୟାମୀ ଜୀବନର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଶବ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସୀମା ଅଛି।           ପ୍ରଥମ ସୀମା ହେଉଛି , ଶବ୍ଦଗୁଡିକ ଧୃବୀୟ ଅଟେ । ଯଦି ଗୋଟିଏକୁ ଭଲ ବୋଲି କୁହାଯାଏ , ତେବେ ଆମେ ଅନ୍ୟକୁ ଖରାପ ବୋଲି କଳ୍ପନା କରି ନେଉ । ଏମିତି କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନାହିଁ ଯାହା ଧୃବ ବାହାର ସ୍ଥିତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ ସମାନ ଶବ୍ଦ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସେଥିପାଇଁ କେତେକ ସଂସ୍କୃତି ଏକାଧିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ଏହି ସୀମାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ନୀରବତା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ତୃତୀୟତଃ , ଆମେ ଶବ୍ଦର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥରେ ଅଟକି ଥାଉ , ଯାହା ସତ୍ୟର ...

  ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି , “ ଯୋଗୀ ତପସ୍ୱୀଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ , ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସକାମକର୍ମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ତେଣୁ ହେ ଅର୍ଜୁନ! ତୁମେ ଯୋଗୀ ହୋଇଯାଅ (6.46) । ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବି ଯେଉଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍‌ ଯୋଗୀ ମୋ ’ ଠାରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଅନ୍ତରାତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ନିରନ୍ତର ଭଜୁଥାନ୍ତି , ସେହି ଯୋଗୀ ମୋ ମତରେ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗୀ ଅଟନ୍ତି” (6.47) ।           ଯୋଗର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ମିଳନ ଏବଂ ଯୋଗୀ ହେଉଛି ସେ ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ସହିତ ଏକତା ହାସଲ କରିଛି । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଯୋଗୀଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ । ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ ହେବା , ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଗୁଣାତୀତ ହେବା ଏବଂ ଏହା ଜାଣି କରି ଯେ ଗୁଣ ବାସ୍ତବିକ କର୍ତ୍ତା ଅଟେ , ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଜଣେ ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ରହିବା , ମିତ୍ର ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ସମାଲୋଚନା ପ୍ରତି ସମଭାବ ରଖିବା ; ଯଜ୍ଞ ପରି ନିଷ୍କାମ କର୍ମ କରିବା ; କର୍ମଫଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଶା ଛାଡିବା ଇତ୍ୟାଦି ସାମିଲ୍‌ ଅଟେ । ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଢ଼ି କରି ଏକ ଯୋଗୀ ନିଜଠାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରୁହେ ।           ତପସ୍ୱୀ ସେ ଅଟେ ଯିଏ ...

              ଅର୍ଜୁନ ପଚାରୁଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ବୈରାଗ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସିଦ୍ଧି ହାସଲ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମରିଯାଆନ୍ତି (6.37) , ତା’ହେଲେ କ’ଣ ତାଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟାସ ପୁନଃ ପ୍ରାରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପଡିବ (6.38) ।           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଯୋଗରୁ ବିଚଳିତ ହୋଇଥିବା ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତି କଦାପି ବିନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ (6.40) ; ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ମଳ ଆଚରଣ କିମ୍ବା ଧନବାନ ପୁରୁଷ (6.41) ବା ଯୋଗୀଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି , ଯେଉଁ ଜନ୍ମ ଅନ୍ୟଥା ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଥାଏ (6.42) । ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଶରୀରରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି (6.43) ଏବଂ ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାକୁ (6.45) ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ଯାଆନ୍ତି (6.44) ।           ଏଠାରେ ଜଡିତ ଜଟିଳତାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ମାଟି ହାଣ୍ଡି ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଦାହରଣ । ଯେତେବେଳେ ଏକ ପାତ୍ର ତିଆରି ହୁଏ ଏହା କିଛି ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରେ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୁଏ , ଭିତରର ସ୍ଥାନ ଏହା ସହିତ ଗତି କରେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ହ...