102. ପରିଣାମକୁ ସମାନତା ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିବା

 

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଯୋଗୀ, ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଶରୀର, ମନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣ ସୁଦ୍ଧି ପାଇଁ କର୍ମ କରନ୍ତି (5.11) । ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି ଯେ ଯଦିଓ ଜଣେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରେ, ତାଙ୍କର ଅତୀତର କର୍ମବନ୍ଧନ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ  ପଡେ । ତେଣୁ ସେ କର୍ମ ଜାରି ରଖନ୍ତି । ଏହାକୁ ଦେଖିବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପାୟ ହେଉଛି ଯେ ଥରେ ଅନାସକ୍ତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କର ଭୌତିକ କିମ୍ବା ପ୍ରକଟ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ କିଛି ବାକି ନଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତଃକରଣର ସୁଦ୍ଧି ହୁଏ ।

          ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯୁକ୍ତ କର୍ମର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅୟୁକ୍ତ କାମନାର ପ୍ରେରଣାରେ ଫଳାସକ୍ତ ହୋଇ ବନ୍ଧନରେ ପଡେ (5.12) । ଗୀତାର ମୌଳିକ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ଆମର କର୍ମ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି, କିନ୍ତୁ କର୍ମର ଫଳ ଉପରେ ନୁହେଁ (2.47) । କର୍ମର ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଫଳାଫଳ ପାଇଁ କୌଣସି ପସନ୍ଦ ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ଯେତେ ବି ଅଦ୍ଭୁତ କିମ୍ବା ଭୟଙ୍କର ହେଉନା କାହିଁକି ସମାନତା ସହିତ ଯେକୌଣସି ଫଳାଫଳ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଅୟୁକ୍ତରେ ଉଭୟ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଭାବନାର ଅଭାବ ରହିଛି ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି କିମ୍ବା ସୁଖ ମିଳିବ ନାହିଁ (2.66) ।

          ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି, “ଅନ୍ତଃକରଣକୁ ବଶରେ ରଖି ସାଂଖ୍ୟଯୋଗ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ କିଛି ନ କରି ଓ ନ କରାଇ ହିଁ ନବଦ୍ୱାର ବିଶିଷ୍ଟ ଶରୀରରୂପକ ପୁରରେ ମନ ଦ୍ୱାରା ସକଳ କର୍ମତ୍ୟାଗ କରିଦେଇ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ସୁଖପୂର୍ବକ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି” (5.13) ।

          ଏହାର ଚାବି ହେଉଛି, ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା; କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ହେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କରୁଛୁ କି ନାହିଁ, କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଘଟୁଛି ଏବଂ ଆମେ କେବଳ ସେଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଥାଉ । ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ ହଜମ ପାଇଁ ଶହ ଶହ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ନୁହଁ । ବାସ୍ତବରେ, ହଜମ ଭଳି ଚମତ୍କାର ଘଟେ ଯେବେକି ଆମେ ମନ ସ୍ତରରେ ସେହି କ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିନଥାଉ ।