38. କ୍ରିୟା ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

 

           ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମର କର୍ମ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି କିନ୍ତୁ କର୍ମର ଫଳାଫଳ ଉପରେ ଆମର କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ । ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଆମେ ଅକର୍ମ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଁ, ଯାହା କେବଳ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା କିମ୍ବା ପରିସ୍ଥିତିର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ।

          ଯଦିଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅକର୍ମ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିଷ୍କ୍ରିୟତା, ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ସୂଚିତ କରେ ଯେ ଏହା ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ସୂଚିତ କରୁଅଛି । ଶ୍ଳୋକ 2.47 ସଚେତନତା ଏବଂ କରୁଣା ବିଷୟରେ କହିଥାଏ; ସଚେତନତା ହେଉଛି ଯେଉଁଥିରେ କର୍ମ ଏବଂ କର୍ମଫଳ ଅଲଗା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଏବଂ ନିଜ ପ୍ରତି କରୁଣାର ଭାବନା ଥାଏ ।

          ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ କର୍ମ ନକରି ଆମ ବଞ୍ଚିବା ଅସମ୍ଭବ କାରଣ ଭୌତିକ ଶରୀରର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖାଇବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କରେ (3.8) । ସତ୍ୱ, ତମୋ ଏବଂ ରଜୋ ଗୁଣ ନିରନ୍ତର ଆମକୁ କର୍ମ ଆଡ଼କୁ ନେଇଥାଏ (3.5) । ତେଣୁ, ଅକର୍ମ ପାଇଁ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ ।

          ଯଦି ଆମେ ସମାଚାର ଦେଇ ଗତି କରିଥିବା ସମୟରେ ଆମର ପ୍ରବୃତ୍ତି ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉ, ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁ ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆମର ଅଂଶୀଦାରିତ ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ଯେମିତିକି ଧର୍ମ, ଜାତି, ଜାତୀୟତା ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଖବର ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢିବା, ଏହା ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୁଏ, ସେଗୁଡିକ ଆମର ବିଶ୍ୱାସର ସମର୍ଥନରେ ହେଉ କିମ୍ବା ବିରୁଦ୍ଧରେ । ପରିବାର ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ସହିତ ସମାନ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ପ୍ରାୟତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ଯାହା ଶବ୍ଦ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ବିଚାର/ବିଭାଜନ କରୁଥିବା ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ପ୍ରକାରର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ଆମ ଜୀବନରୁ ସୁଖ ଛଡ଼ାଇ ନେଇଥାଏ ଯେହେତୁ ଆମେ ସଚେତନତା ଏବଂ କରୁଣା ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର କାର୍ଯ୍ୟର ସୁଯୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉ । ସଚେତନ ଥିବା ଏକ ବୁଦ୍ଧି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏକ ସହାନୁଭୂତିଶୀଳ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ।

          ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୂଚାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଆମେ ନିଜ ଭିତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅକର୍ମ ବିଷୟରେ ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ୍‌ । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆମକୁ ଏପରି କର୍ମ ନକରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ଏହାକୁ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଆମେ ପରିପକ୍ୱତା, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଆନନ୍ଦର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିବା ।