53. ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ିଦିଅ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି ଯେ, “ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷୟମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନଥିବା ପୁରୁଷର କେବଳ ବିଷୟମାନେ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି; ବିଷୟଭୋଗ ପ୍ରତି ରହିଥିବା ଆସକ୍ତି ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତକାର କରିଥିବାରୁ ଏହି ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞ ପୁରୁଷଙ୍କର ତ ଆସକ୍ତି ବି ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଯାଇଥାଏ” (2.59) । ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଭୌତିକ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଅଛି । ମନ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକର ନିୟନ୍ତ୍ରକଙ୍କ ମିଶ୍ରଣ । ଲାଳସାକୁ ବଜାୟ ରଖୁଥିବା ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆମକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ
‘ରସ’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ପାଚିଲା ଫଳ କାଟିବା ପରେ ଚିପିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରସ ଦୃଶ୍ୟମାନ
ହୁଏ ନାହିଁ । କ୍ଷୀରରେ ଲହୁଣୀ ସହିତ ସମାନ । ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକରେ ଥିବା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଲାଳସା
ହେଉଛି ଏହିପରି ଗୋଟିଏ ରସ ।
ଅଜ୍ଞତା
ସ୍ତରରେ,
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବସ୍ତୁ ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଏବଂ
ସୁଖର ଧୃବ ମଧ୍ୟରେ ଝୁଲୁଥାନ୍ତି । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ବାହ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ଯେପରିକି ଅର୍ଥର ଅଭାବ କିମ୍ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କାରଣରୁ ମିଠା ପରି
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବସ୍ତୁକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମିଠା ପାଇଁ
ଇଚ୍ଛା ରହିଥାଏ । ବାହ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ନୈତିକତା, ଭଗବାନଙ୍କ ଭୟ କିମ୍ବା ଆଇନର ଭୟ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଯତ୍ନ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ
ସୂଚାଉଛନ୍ତି ଯେଉଁଠାରେ ଲାଳସା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଚାଲିଯାଏ ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମ୍ରେ (11:20:21) ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ପରାମର୍ଶ ଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଣୁଆ ଘୋଡା ସହିତ ତୁଳନା କରନ୍ତି ଯାହା ଜଣେ
ପ୍ରଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ ଯିଏ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୌଡେ ।
ଯେତେବେଳେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝନ୍ତି ସେତେବେଳେ ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କ
ଉପରେ ଚଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ।
ଏଠାରେ
ଧ୍ୟାନ ଦେବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବିଷୟ ଅଛି ଯେ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଘୋଡାମାନଙ୍କୁ ଏକାଥରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
କରିପାରିବେ ନାହିଁ କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବେ । ସମାନ ଭାବରେ, ଆମେ ଏକାଥରକେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ
ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ବୁଝିବା, ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ
ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବା । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକର ପ୍ରଭାବରେ ଥାଉ, ଆମକୁ ସଚେତନ ହେବାକୁ ପଡିବ ଯେ ଆମକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ସଚେତନତା
ଏବଂ ଲାଳସା ଏକତ୍ର ରହିପାରିବେ ନାହିଁ । ସଚେତନତା ଭିତରେ ଆମେ ଲାଳସାର ଶିକାର ହୋଇପାରିବା
ନାହିଁ କାରଣ ଏହା କେବଳ ଅଜ୍ଞାନତାରେ ଘଟେ ।
Comments
Post a Comment