70. ସମୟକୁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦିଅ

 

            ଏକ ଫଳ ଏହାର ମୂଳ ବୃକ୍ଷରୁ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ବିକଶିତ ହୁଏ । ତା’ପରେ ସେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ମୂଳଗଛରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଏ । ମୂଳ ଗଛରୁ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷରେ ବୃକ୍ଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ଜଡିତ । ଅନ୍ୟ ପଟେ, ଏକ ଅପରିପକ୍ୱ ଫଳ ପାଚିଲା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂଳ ଗଛ ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଅର୍ଥାତ୍‌ ଏହା ନିଜ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ ।

          ତଥାପି, ଏକ ପାଚିଲା ଫଳ ଅପରିପକ୍ୱ ଫଳକୁ ଗଛ ଛାଡିବା ପାଇଁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ । ମୂଳ ଗଛରୁ ଆବଶ୍ୟକ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଯଦି ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ନ ନିଏ ତେବେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ । ସେଥିପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି, “ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ଅଟଳ ଭାବରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଥିବା ଜ୍ଞାନୀପୁରୁଷ ଆସକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ କର୍ମ କରୁଥିବା ଅଜ୍ଞାନମାନଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଭ୍ରମ ଅର୍ଥାତ୍‌ କର୍ମ ପ୍ରତି ବିତୃଷ୍ଣା ଉତ୍ପନ୍ନ କରାଇବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ; ବରଂ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରବିହିତ କର୍ମ ଭଲ ଭାବରେ ଆଚରଣ କରି ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଆଚରଣ କରାଇବା ଉଚିତ୍‌” (3.26) ।

          ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ, “ଯେଉଁ ମୂଢବୁଦ୍ଧି ମନୁଷ୍ୟ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଉପରୁ ଉପରୁ ରୁଦ୍ଧ କରିଦେଇ ମନଦ୍ୱାରା ସେହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ବିଷୟ ଚିନ୍ତନ କରୁଥାଏ, ତାହାକୁ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ଅର୍ଥାତ୍‌ ଦମ୍ଭୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ” (3.6) । ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ନିଜକୁ ଭ୍ରାନ୍ତ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଜଣେ ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜବରଦସ୍ତ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଉପରୋକ୍ତ ଶ୍ଳୋକ (3.26)ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

          ଶହେ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ର ତାଙ୍କ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ସମାନ ପାଠକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତି । ସେହିଭଳି, ଜଣେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଯିଏ ଜୀବନରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ନିରର୍ଥକତାକୁ ବୁଝିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ପାରିବାରିକ ଜୀବନଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ । କାରଣ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିଜ ପରିବାର ଜୀବନରୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କାର୍ଯ୍ୟର ବୃଥାତ୍ବକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଶିଖିପାରିବେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ ।

          ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଗୀତା ଶିଖିବାର କ୍ଷୁଧା ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସାଂସାରିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନରେ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ଦେଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ଉପଯୁକ୍ତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଲା ସେତେବେଳେ ସେ ଗୀତା ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଏହିପରି, ଶିଖିବା ସେତେବେଳେ ହୁଏ ଯେବେ ଏହା ପାଇଁ ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଭୋକ ଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଯାହା ଦେଖୁ ଏବଂ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତି ଯାହାକୁ ଆମେ ସାମ୍ନା କରୁ ଶିକ୍ଷକ ହୋଇପାରେ ।