136. ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଭ୍ରାନ୍ତି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କୁହନ୍ତି, “ସଂସାରରେ ଇଚ୍ଛା ଓ
ଦ୍ୱେଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସୁଖ-ଦୁଃଖାଦି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୂପକ ମୋହଯୋଗୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜ୍ଞାନରେ
ଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି” (7.27) । ଆମେ ଦୁଇଟି ମୂଳ
ଭ୍ରମର ଅଧୀନରେ ରୁହନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ତିନୋଟି ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯୋଗ-ମାୟା ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି
ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ଘୃଣାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏର ଅତିକ୍ରମଣ ହୁଏ,
ଅନ୍ୟଟି ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଯାଏ ।
ଅଜ୍ଞତା ହେଉଛି ଭ୍ରାନ୍ତିର
ପ୍ରଥମ ସ୍ତର ଯାହାର ପରିଣାମ ଦୁର୍ଗତି ଅଟେ । ଏହି ଦୁର୍ଗତି ସେହି ଦୁଃଖ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି
ନୁହେଁ ଯାହା ଆମେ ଏହାର ଧ୍ରୁବୀୟ ବିପରୀତ ସୁଖର ଅନୁସରଣ କରି ପାଇଥାନ୍ତି ହୋଇପାରେ କିଛି ସମୟ
ବିତିଗଲା ପରେ । ଭ୍ରମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତର ହେଉଛି ଦମନ ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ ଦେଖାଇବା
ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରେ ଯେ ସେ ଭିତରର ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ଦ୍ୱେଷର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ଅଟେ । ସେମାନେ
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୁଚ୍ଛ ଭାବନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟାଚାରୀ ଅର୍ଥାତ୍
ଦମ୍ଭୀ ବୋଲି କହନ୍ତି (3.6) । କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା
ହେଉଛି ଏହି ଦମନଗୁଡିକ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥାଏ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାହାରକୁ ଆସିଯାଏ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ଭ୍ରମକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ
କୁହନ୍ତି “ନିଷ୍କାମଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠକର୍ମ କରୁଥିବା ଯେଉଁ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲାଣି,
ସେହି ରାଗଦ୍ୱେଷଜନିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୂପକ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା
ଦୃଢବ୍ରତଧାରୀ ଭକ୍ତମାନେ ମୋତେ ସକଳ ପ୍ରକାରେ ଭଜନ କରନ୍ତି” (7.28) । ଏହା ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରି ନିମିତ୍ତ-ମାତ୍ର ହେବା ।
ଧ୍ୟାନ ଦେବା କଥା ଏହା ଯେ
କୌଣସି ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ଏକ ସମାନ ହୋଇପାରେ ମାନେ ଦୁଇ ଜଣ ମଧ୍ୟରେ
ଅଜ୍ଞତା କିମ୍ବା ଦମନ ଦେଖାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଅନ୍ତର ଭିତରର ଅଟେ । ଜ୍ଞାନୀ ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଲାଭ-କ୍ଷତି; ବିଜୟ-ପରାଜୟର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ;
ଏବଂ ସେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର କର୍ମବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ହୁଏ ନାହିଁ ।
ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସନ୍ତୁଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ତାହାର କର୍ମ-ବନ୍ଧନ ଏକ ପଥର ଉପରେ ଲେଖିବା ସଦୃଶ
ହୋଇଥାଏ, ଯାହାରପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ସମୟ
ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଏହା ବୁଝିବାରେ ଆମକୁ କଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ଉଦାହରଣ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ
କରିପାରିବ ନାହିଁ ।
Comments
Post a Comment