141. ଉର୍ଜା ଏବଂ ପଦାର୍ଥର ଅନ୍ତରକ୍ରିୟା

 

ଜୀବନ ଉର୍ଜା ଏବଂ ପଦାର୍ଥର ପରସ୍ପର ଅନ୍ତରକ୍ରିୟା ଅଟେ । ଏହା ସବୁ ଉର୍ଜା ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ପରେ ପଦାର୍ଥ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଠିତ ହେଲା । ପଦାର୍ଥର ଅଣୁଗୁଡିକର ସଂଯୋଜନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗୁଣମାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯୌଗିକଗୁଡିକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା ଯାହାର ପରିଣାମସ୍ୱରୂପ ଅପାର ବିବିଧତା ଦେଖା ଦେଲା । ଏହିପରି ଗୋଟିଏ ସଂଯୋଜନ ହେଉଛି ଆମର ଜୀବନ ରୂପି ଭୌତିକ ଶରୀର । ଏହା ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ଆସୁଥିବା ଉର୍ଜା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯାହାକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । କିଛି ଜୀବନ ରୂପ (ବୃକ୍ଷ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରକାଶରୁ ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟ (ଜୀବଜନ୍ତୁ) ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି । ସଂକ୍ଷେପରେ ଜୀବନ ଉର୍ଜା ଏବଂ ପଦାର୍ଥର ଅନ୍ତର ଖେଳ ଅଟେ ।

            ଏହି ସନ୍ଦର୍ଭ ଆମକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିବା କିଛି ଶବ୍ଦ ଯେମିତି ବ୍ରହ୍ମମ୍‌, କର୍ମ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମ, ଅଧିଭୂତ, ଅଧିଦୈବ ଏବଂ ଅଧିଜଜ୍ଞଃ (7.28 ଏବଂ 7.29)କୁ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ । ଅର୍ଜୁନ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି (8.1 ଏବଂ 8.2) ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି “ବିନାଶଶୀଳ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ହେଉଛି ଅଧିଭୂତ । ହିରଣ୍ୟମୟ ପୁରୁଷ ହେଉଛନ୍ତି ଅଧିଦୈବ । ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ! ଏହି ଶରୀରରେ ମୁଁ ବାସୁଦେବ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ରୂପରେ ଅଧିଯଜ୍ଞ ଅଟେ” (8.4) ।

            ଅଧିଭୂତ ପଦାର୍ଥ କିମ୍ବା ‘ରୂପ’ ଅଟେ ଯିଏ ସମୟର ସହିତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଅଧିଦୈବ ଶରୀରରେ ଉପସ୍ଥିତ ନିରାକାର ଉର୍ଜା ସଦୃଶ ଅଟେ ଏବଂ ଅଧିଜଜ୍ଞ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଉର୍ଜାର ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର କ୍ରିୟା ଅଟେ ଯିଏ ଏହି ନାଟକକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ସଦୃଶ ସମ୍ଭବ ବନାଏ, ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅଟନ୍ତି ।

            ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁସାରେ ପରମ ଅକ୍ଷର ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ । ସ୍ୱଭାବ ବା ନିଜର ସ୍ୱରୂପ ଅର୍ଥାତ୍‌ ଜୀବାତ୍ମାକୁଅଧ୍ୟାତ୍ମ ବୋଲାଯାଏ; ତଥା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ବିସର୍ଗ ଅର୍ଥାତ୍‌ ତ୍ୟାଗ ହିଁ କର୍ମ ବୋଲି କଥିତ ହୁଏ (8.3) । ଏହାର ମାନେ ଅଟେ ଯେ ଆମକୁ କିଛି ବି କରିବା ପାଇଁ ଉର୍ଜାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ଏବଂ କର୍ମ ଉର୍ଜାର ଉପଯୋଗ ଅଟେ ଯାହା ପଦାର୍ଥକୁ ଜୀବନ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ଜୀବନ ରୂପ (ପଦାର୍ଥ) ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଭରଣ ପୋଷଣ ପାଇଁ ଉର୍ଜାକୁ ଶୋଷଣ କରିବା ବା ଟାଣିବା କର୍ମ ଅଟେ । ଆମେ ଯାହା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ତାହା ଏହି ପରସ୍ପର କ୍ରିୟାର ପ୍ରଭାବ ଅଟେ ଯାହା କର୍ମଫଳ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ । 

            ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହୁଛନ୍ତି ‘ସ୍ୱଭାବ’ ଅଧ୍ୟାତ୍ମ ଅଟେ (8.3) ଉଦାହରଣ, ନୀରବତା ଆମର ସ୍ୱଭାବ ଅଟେ, ଯେବେକି ଭାଷା ଗୁଡିକ ଶିଖାଯାଏ । ସ୍ୱଭାବ ହିଁ ରହିଯାଏ ଯେବେ ଆମେ ଉଧାରରେ ନିଆଯାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି । ସଫଳତା, କୌଶଳ କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସ୍ମରଣ ରହେ ଯେ ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡିକ ବା ଉପଲବ୍ଧିଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର ନକରୁ ଏବଂ ଆମେ ଏହି ବସ୍ତୁ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁଡିକ ତୁଳନାରେ ନିଜର ପରିଚୟ କରିବା ନାହିଁ ।